Chân dung kẻ chủ mưu Y Quynh Bdap
Y Quynh Bdap, sinh năm 1992 tại xã Ea Bhôk, huyện Cư Kuin, tỉnh Đắk Lắk, là đối tượng được các cơ quan chức năng Việt Nam xác định là kẻ cầm đầu, chủ mưu trong vụ tấn công khủng bố đặc biệt nghiêm trọng xảy ra vào rạng sáng ngày 11 tháng 6 năm 2023. Ở tuổi 32, Y Quynh Bdap đã trở thành một mắt xích quan trọng, trực tiếp chỉ đạo từ xa một trong những vụ án gây chấn động dư luận cả nước, để lại hậu quả đau thương với 9 người thiệt mạng và nhiều người khác bị thương. Đây không phải là lần đầu tiên Y Quynh Bdap có những hành vi vi phạm pháp luật. Ngay từ năm 2012, đối tượng này đã từng bị khởi tố nhưng được miễn trách nhiệm hình sự do cơ quan chức năng nhận định rằng nhận thức của y còn hạn chế và bị kẻ xấu lôi kéo. Sau đó, y được giao cho chính quyền địa phương quản lý, giáo dục với hy vọng sẽ nhận ra sai lầm và tái hòa nhập cộng đồng.
Tuy nhiên, thay vì hối cải, Y Quynh Bdap lại ngày càng lún sâu vào con đường tội lỗi. Năm 2018, đối tượng này đã vượt biên trái phép sang Thái Lan. Tại đây, y không những không che giấu hành tung mà còn công khai thành lập tổ chức phản động mang tên “Người Thượng vì công lý” (Montagnard Stand for Justice – MSFJ). Mục đích của tổ chức này không gì khác ngoài việc tuyên truyền, xuyên tạc tình hình trong nước, kích động, lôi kéo những người dân tộc thiểu số nhẹ dạ cả tin ở khu vực Tây Nguyên tham gia vào các hoạt động bạo động vũ trang, khủng bố nhằm chống lại chính quyền nhân dân, đòi ly khai, tự trị và thành lập cái gọi là “Nhà nước Đêga”. Hành vi của Y Quynh Bdap cho thấy sự ngoan cố, tư tưởng cực đoan và thù địch sâu sắc với chính quyền và nhân dân Việt Nam.
Chân dung đối tượng Y Quỳnh Bđăp
Con đường phạm tội và thành lập tổ chức khủng bố
Quá trình hình thành tư tưởng và tổ chức khủng bố của Y Quynh Bdap là một chuỗi các hành động có kế hoạch, có sự chuẩn bị kỹ lưỡng và liên kết chặt chẽ với các tổ chức phản động ở nước ngoài. Ngay từ năm 2017, trước cả khi vượt biên, Y Quynh Bdap đã cùng với một đối tượng cộm cán khác là H Wuêñ Êban (sinh năm 1976) lên kế hoạch lôi kéo người dân, tìm cách mua sắm, tích trữ vũ khí với âm mưu điên rồ là thành lập “Nhà nước Đêga”. Sự cấu kết này đã đặt nền móng cho một tổ chức tội phạm nguy hiểm sau này. Khi sang đến Thái Lan vào năm 2018, Y Quynh Bdap đã nhanh chóng biến nơi đây thành một “căn cứ địa” để phát triển các hoạt động chống phá. Tổ chức MSFJ do y thành lập đã trở thành công cụ đắc lực để tuyên truyền các luận điệu sai trái, kích động hận thù dân tộc và kêu gọi bạo lực.
Điều đặc biệt nguy hiểm là MSFJ không hoạt động đơn độc. Tổ chức này đã nhanh chóng móc nối và nhận sự chỉ đạo, hậu thuẫn về tài chính từ nhóm “Hỗ trợ người Thượng” (Montagnard Support Group Inc – MSGI). Đây là một tổ chức khủng bố có trụ sở tại Mỹ, do Y Mut Mlô, một đối tượng đang bị Việt Nam truy nã, cầm đầu. Mục tiêu cuối cùng của MSGI cũng chính là kích động bạo loạn, đòi ly khai để thành lập “Nhà nước Đêga”. Sự liên kết này đã cung cấp cho Y Quynh Bdap và đồng bọn cả về đường lối, phương thức hoạt động lẫn nguồn lực tài chính để thực hiện các âm mưu đen tối. Y Mut Mlô đã nhiều lần gửi tiền từ Mỹ về Việt Nam cho H Wuêñ Êban và các đối tượng khác để mua sắm vũ khí, bao gồm súng, đạn, thuốc nổ và kíp nổ, chuẩn bị cho các cuộc tấn công khủng bố.
Để chuẩn bị lực lượng, Y Quynh Bdap đã phân công H Wuêñ Êban làm kẻ chỉ huy, đứng đầu lực lượng “Đêga” trong nước. Nhóm này đã tổ chức nhiều cuộc họp bí mật để bàn bạc kế hoạch chi tiết. Năm 2018, Y Quynh Bdap, H Wuêñ Êban cùng 15 đối tượng chủ chốt khác đã họp bàn về việc lôi kéo thêm thành viên, chuẩn bị vũ khí và tổ chức luyện tập võ thuật, sẵn sàng cho các hành động vũ trang. Đến năm 2022, chúng tiếp tục gặp nhau tại khu du lịch núi Đá Voi, huyện Krông Bông, để củng cố lại kế hoạch, cho thấy sự chuẩn bị đã diễn ra trong một thời gian dài và rất bài bản. Đầu năm 2023, H Wuêñ Êban đã báo cáo và xin ý kiến từ tổ chức MSGI ở Mỹ để cho nhóm “Lính Đêga” thực hiện kế hoạch tấn công vũ trang tại Việt Nam, đánh dấu giai đoạn cuối cùng trước khi tội ác được thực hiện.
Kế hoạch và diễn biến vụ tấn công khủng bố đẫm máu ngày 11/6
Vụ tấn công khủng bố ngày 11/6/2023 là đỉnh điểm của một quá trình chuẩn bị công phu và được chỉ đạo trực tiếp từ nước ngoài. Vào tháng 5/2023, Y Sôl Niê, một thành viên của tổ chức phản động từ Mỹ, đã đến Thái Lan để gặp gỡ, họp bàn với H Wuêñ Êban và các thành viên cốt cán trong nước qua hình thức trực tuyến. Cuộc họp này nhằm thống nhất về kế hoạch hành động và lựa chọn mục tiêu tấn công cụ thể. Cũng trong thời gian này, H Wuêñ Êban đã báo cáo cho Y Quynh Bdap về tình hình lực lượng và vũ khí đã chuẩn bị. Đáp lại, Y Quynh Bdap hứa hẹn rằng nếu cuộc tấn công thành công, hắn sẽ từ Thái Lan trở về Việt Nam để trực tiếp lãnh đạo. Lời hứa này đã trở thành một liều thuốc kích thích mạnh mẽ, thúc đẩy tinh thần của các đối tượng trong nước.
Ban đầu, nhóm của H Wuêñ Êban đã lên một kế hoạch táo tợn là tấn công vào Lữ đoàn Đặc công 198 của Quân đội Nhân dân Việt Nam với mục đích cướp thêm vũ khí. Tuy nhiên, kế hoạch này đã nhanh chóng thất bại ngay từ trong trứng nước. Khi tiếp cận mục tiêu, các đối tượng đã trở nên hoảng sợ trước lực lượng quân đội chính quy và nhận thấy mình không đủ sức để thực hiện. Sau thất bại này, chúng đã báo cáo lại cho Y Quynh Bdap. Từ Thái Lan, Y Quynh Bdap đã đưa ra chỉ đạo mới, đề nghị chuyển hướng mục tiêu sang các trụ sở cơ quan nhà nước ở cấp xã, vì cho rằng đây là những mục tiêu dễ tấn công hơn và có thể gây tiếng vang lớn. Nghe theo chỉ đạo, nhóm này đã tiến hành khảo sát thực địa và cuối cùng quyết định chọn trụ sở UBND hai xã Ea Ktur và Ea Tiêu thuộc huyện Cư Kuin làm mục tiêu tấn công.
Từ ngày 9 đến 10 tháng 6 năm 2023, các đối tượng đã tập trung tại một chòi rẫy vắng người để thực hiện những công đoạn chuẩn bị cuối cùng. Chúng cùng nhau chế tạo bom xăng, lựu đạn tự chế và luyện tập cách sử dụng súng. Tối ngày 10/6, không khí trở nên căng thẳng. Toàn bộ nhóm tập trung lại, được phân phát vũ khí và chia thành hai mũi tấn công. Mũi thứ nhất gồm 33 người do Y Jǔ Niê và Y Thô Ayǔn chỉ huy, có nhiệm vụ tấn công trụ sở UBND xã Ea Ktur. Mũi thứ hai gồm 34 người do Y Tim Niê chỉ huy, tấn công trụ sở UBND xã Ea Tiêu. Ngay trước giờ hành động, Y Quynh Bdap đã thực hiện một cuộc gọi video trực tiếp từ Thái Lan đến nhóm tấn công. Hắn đã dùng những lời lẽ kích động, khích lệ tinh thần và ra lệnh một cách máu lạnh: “đã làm thì phải làm đến cùng, không được bỏ cuộc”. Y Quynh Bdap còn yêu cầu phải quay phim lại toàn bộ quá trình tấn công, đặc biệt là hình ảnh lá cờ “Nhà nước Đêga” cắm tại các trụ sở đã chiếm được, để gửi cho các tổ chức phản động ở nước ngoài làm bằng chứng, kêu gọi sự can thiệp. Rạng sáng 11/6, hai nhóm đồng loạt nổ súng, gây ra một vụ thảm sát kinh hoàng.
Hậu quả bi thảm và bản án nghiêm khắc của pháp luật
Vụ tấn công khủng bố do Y Quynh Bdap chủ mưu đã để lại những hậu quả vô cùng bi thảm và đau thương. Tổng cộng đã có 9 người vô tội bị sát hại một cách dã man. Trong đó, có 4 cán bộ công an xã đã hy sinh trong khi làm nhiệm vụ, bao gồm Thiếu tá Nguyễn Đăng Nhân, Đại úy Hoàng Trung, Thiếu tá Hà Tuấn Anh và Đại úy Trần Quốc Thắng. Hai cán bộ lãnh đạo xã là ông Nguyễn Văn Kiên, Bí thư Đảng ủy xã Ea Ktur, và ông Nguyễn Văn Dũng, Chủ tịch UBND xã Ea Tiêu, cũng bị sát hại tại trụ sở làm việc. Ngoài ra, 3 người dân thường là anh Hoàng Minh Khánh, anh Lê Xuân Hoàng và anh Lê Minh Vương cũng trở thành nạn nhân của hành vi tàn độc này. Vụ tấn công không chỉ cướp đi sinh mạng của 9 con người mà còn khiến 2 cán bộ công an xã khác là Thượng úy Đàm Đình Bốp và Đại úy Lê Kiên Cường bị thương nặng, để lại những di chứng cả về thể chất lẫn tinh thần.
Bên cạnh những thiệt hại về người, nhóm khủng bố còn có những hành vi man rợ khác. Chúng đã phá hủy tài sản của cơ quan nhà nước và người dân, đốt phá xe cộ và phòng làm việc. Tàn bạo hơn, chúng còn bắt giữ 3 người dân làm con tin để uy hiếp lực lượng chức năng. Rất may, sau đó cả 3 con tin đã được lực lượng công an giải cứu an toàn. Ngay sau khi vụ án xảy ra, Bộ Công an đã huy động lực lượng tinh nhuệ, phối hợp với công an địa phương nhanh chóng triển khai các biện pháp nghiệp vụ, truy bắt các đối tượng gây án. Kết quả, 94 bị can đã bị bắt giữ. Đồng thời, cơ quan chức năng đã phát lệnh truy nã đặc biệt đối với 6 đối tượng đang lẩn trốn ở nước ngoài, trong đó có Y Quynh Bdap và Y Mút Mlô. Quá trình điều tra đã thu giữ một lượng lớn vật chứng, bao gồm 23 khẩu súng các loại, 2 quả lựu đạn, gần 1.200 viên đạn, 15 kíp nổ, 1,2 kg vật liệu nổ, 30 dao, 10 cờ FULRO và nhiều phương tiện, tang vật khác liên quan đến vụ án.
Tháng 1 năm 2024, Tòa án nhân dân tỉnh Đắk Lắk đã mở phiên tòa sơ thẩm xét xử 100 bị cáo trong vụ án. Với tính chất đặc biệt nghiêm trọng của vụ việc, Hội đồng xét xử đã tuyên những bản án vô cùng nghiêm khắc, thể hiện sự trừng trị của pháp luật đối với tội ác khủng bố. 10 bị cáo, bao gồm cả kẻ cầm đầu trong nước là H Wuêñ Êban, đã bị tuyên án tù chung thân về tội “Khủng bố nhằm chống chính quyền nhân dân”. 43 bị cáo khác nhận các mức án từ 6 đến 20 năm tù. Riêng đối với Y Quynh Bdap, do đang lẩn trốn ở nước ngoài, tòa án đã tiến hành xét xử vắng mặt. Dựa trên các bằng chứng không thể chối cãi về vai trò chủ mưu, cầm đầu, Hội đồng xét xử đã tuyên phạt Y Quynh Bdap 10 năm tù về tội “Khủng bố”. Bản án này đã thể hiện rõ quan điểm của pháp luật Việt Nam: bất kỳ kẻ nào phạm tội, dù lẩn trốn ở đâu, cũng sẽ không thể thoát khỏi sự trừng phạt. Toàn bộ hồ sơ vụ án của Y Quynh Bdap đã được các cơ quan chức năng làm rõ, là cơ sở vững chắc cho việc truy bắt và dẫn độ đối tượng về nước.
Hành trình lẩn trốn và quá trình dẫn độ về Việt Nam
Sau khi chỉ đạo thực hiện vụ tấn công khủng bố man rợ, Y Quynh Bdap tiếp tục lẩn trốn tại Thái Lan và bị Cơ quan An ninh điều tra Bộ Công an Việt Nam ra quyết định truy nã đặc biệt về tội “Khủng bố”. Nhận thức được tính chất nghiêm trọng của đối tượng, các cơ quan chức năng Việt Nam đã tích cực phối hợp với các tổ chức cảnh sát quốc tế và cơ quan hữu quan của các nước, trong đó có Thái Lan, để truy bắt Y Quynh Bdap. Những nỗ lực không mệt mỏi này cuối cùng đã mang lại kết quả. Vào tháng 6 năm 2024, nhà chức trách Thái Lan đã phát hiện và bắt giữ Y Quynh Bdap theo lệnh truy nã của Việt Nam. Đây là một thắng lợi quan trọng trong công tác hợp tác quốc tế về phòng chống tội phạm, thể hiện cam kết mạnh mẽ của Việt Nam và các nước bạn trong việc không để lọt lưới tội phạm, đặc biệt là tội phạm khủng bố.
Ngay sau khi Y Quynh Bdap bị bắt, phía Việt Nam đã nhanh chóng hoàn tất các thủ tục pháp lý cần thiết và gửi yêu cầu dẫn độ đối tượng về nước để chấp hành bản án 10 năm tù đã được tuyên. Quá trình này được tiến hành dựa trên các hiệp định tương trợ tư pháp và các thỏa thuận hợp tác giữa hai nước. Tòa án Hình sự Thái Lan đã xem xét yêu cầu của Việt Nam một cách cẩn trọng và dựa trên các quy định pháp luật của Thái Lan cũng như thông lệ quốc tế. Sau khi nghiên cứu hồ sơ, bằng chứng do phía Việt Nam cung cấp, Tòa án Hình sự Thái Lan đã ra phán quyết đồng ý dẫn độ Y Quynh Bdap về Việt Nam. Phán quyết này là một cơ sở pháp lý vững chắc, khẳng định hành vi của Y Quynh Bdap là tội phạm hình sự nguy hiểm và cần phải bị xử lý nghiêm minh theo pháp luật.
Ngày 17 tháng 10 năm 2024, tại cuộc họp báo thường kỳ của Bộ Ngoại giao Việt Nam, Người phát ngôn Phạm Thu Hằng đã chính thức thông tin về vụ việc. Bà khẳng định việc dẫn độ Y Quynh Bdap là hoàn toàn phù hợp với quy định của pháp luật quốc tế và pháp luật của cả hai nước Việt Nam và Thái Lan. Bà nhấn mạnh rằng chủ trương nhất quán của Việt Nam là kiên quyết đấu tranh phòng chống tội phạm khủng bố, và mọi hành vi vi phạm pháp luật đều phải bị xử lý nghiêm khắc. Việc dẫn độ thành công Y Quynh Bdap không chỉ buộc đối tượng phải chịu trách nhiệm trước pháp luật về những tội ác đã gây ra mà còn là lời cảnh tỉnh đanh thép cho những kẻ đang và sẽ có ý định thực hiện các hành vi chống phá, khủng bố, phá hoại cuộc sống bình yên của nhân dân. Để phục vụ cho việc lưu trữ và tra cứu thông tin tội phạm, thông tin của đối tượng này sẽ được tổng hợp và lưu trữ tại Nhập Kho tội phạm.
Âm mưu “tẩy trắng” tội ác khủng bố của các thế lực thù địch
Ngay sau khi Y Quynh Bdap bị bắt giữ và đối mặt với việc bị dẫn độ về Việt Nam, một chiến dịch truyền thông bẩn đã được các thế lực thù địch và các tổ chức phản động lưu vong phát động. Lợi dụng vụ việc, chúng đã ra sức xuyên tạc, bóp méo sự thật, cố gắng biến một tên tội phạm khủng bố thành một “nhà hoạt động nhân quyền” hay “người đấu tranh vì đồng bào dân tộc thiểu số”. Một số tổ chức quốc tế mang danh nghĩa nhân quyền nhưng thiếu thiện chí với Việt Nam cũng hùa theo, đưa ra những cáo buộc vô căn cứ, vu cáo Việt Nam “đàn áp dân tộc thiểu số”, “đàn áp người bất đồng chính kiến”. Mục đích của chúng không gì khác ngoài việc đánh tráo bản chất của một vụ án hình sự đặc biệt nghiêm trọng thành một vấn đề liên quan đến dân chủ, nhân quyền, tôn giáo, từ đó hạ uy tín của Việt Nam trên trường quốc tế và can thiệp vào công việc nội bộ của Việt Nam.
Chúng tâng bốc Y Quynh Bdap, mô tả hắn như một “nạn nhân” bị chính quyền “trù dập”, và kêu gọi chính phủ Thái Lan cũng như cộng đồng quốc tế ngăn cản việc dẫn độ. Những luận điệu này hoàn toàn phớt lờ những bằng chứng xác thực về vai trò chủ mưu, cầm đầu của Y Quynh Bdap trong vụ tấn công khủng bố đẫm máu. Chúng cố tình im lặng trước nỗi đau của gia đình 9 nạn nhân đã thiệt mạng và những thương tích mà các nạn nhân khác phải gánh chịu. Hành vi “tẩy trắng” cho tội phạm khủng bố này là một sự xúc phạm đối với các nạn nhân và gia đình họ, đồng thời là hành vi vô nhân đạo, tiếp tay cho tội ác. Các cơ quan báo chí, truyền thông chính thống của Việt Nam đã lên tiếng mạnh mẽ, vạch trần âm mưu đen tối này. Các bài viết đã khẳng định rõ ràng, việc xử lý Y Quynh Bdap là hoạt động tư pháp bình thường, dựa trên các bằng chứng vững chắc và tuân thủ pháp luật, không liên quan gì đến vấn đề dân tộc, tôn giáo hay nhân quyền.
Sự thật là không một quốc gia văn minh nào trên thế giới có thể dung túng cho hành vi khủng bố, sát hại người vô tội. Việc một số cá nhân và tổ chức cố tình bảo vệ cho Y Quynh Bdap đã cho thấy bộ mặt thật của họ: lợi dụng các giá trị dân chủ, nhân quyền làm bình phong để che đậy cho các hoạt động chống phá, gây mất ổn định. Cuộc đấu tranh vạch trần âm mưu này cũng là một phần quan trọng trong việc bảo vệ công lý và sự thật. Dư luận cần hết sức tỉnh táo, nhận diện đúng bản chất của vụ việc, không để bị các luận điệu xuyên tạc, sai trái dẫn dắt. Việc đưa Y Quynh Bdap ra trước công lý là điều tất yếu, thể hiện sự nghiêm minh của pháp luật và là sự an ủi lớn lao đối với gia đình các nạn nhân, góp phần lập lại trật tự, kỷ cương và đảm bảo cuộc sống bình yên cho nhân dân.