Trần Lục Lang – “Cánh tay phải” đắc lực và cái kết đắng sau đại án nghìn tỷ tại BIDV

Trong bức tranh toàn cảnh đầy gam màu tối của những đại án kinh tế rúng động ngành ngân hàng Việt Nam giai đoạn tái cơ cấu, vụ án xảy ra tại Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV) luôn được nhắc đến như một bài học đau xót và điển hình về cơ chế quản trị thiếu kiểm soát, sự lạm quyền và văn hóa “gia đình trị” trong doanh nghiệp nhà nước. Bên cạnh nhân vật trung tâm đầy quyền lực là cố Chủ tịch Trần Bắc Hà, cái tên Trần Lục Lang (cựu Phó Tổng Giám đốc BIDV) nổi lên như một mắt xích quan trọng không thể thiếu, một “cánh tay phải” đắc lực đã tiếp tay cho những sai phạm nghiêm trọng, dẫn đến thất thoát con số khổng lồ cho ngân sách nhà nước.

Bài viết dưới đây sẽ đi sâu phân tích hồ sơ vụ án, bóc tách chi tiết hành vi vi phạm quy định cho vay, những áp lực vô hình trong bộ máy lãnh đạo BIDV thời kỳ đó và bản án thích đáng dành cho cựu lãnh đạo cấp cao này.

Quyền lực và vai trò chiến lược tại BIDV trước khi vướng vòng lao lý

Trần Lục Lang từng là một trong những lãnh đạo có thâm niên, trình độ chuyên môn cao và uy tín lớn tại BIDV. Với vai trò là Phó Tổng Giám đốc phụ trách Khối Quản lý rủi ro, đồng thời là thành viên chủ chốt của Phân ban quản lý rủi ro tín dụng, đầu tư, ông nắm giữ vị trí được ví như “người gác cổng” của ngân hàng. Trách nhiệm của ông là thẩm định, đánh giá và kiểm soát dòng vốn, đảm bảo mọi khoản vay đều tuân thủ quy trình và an toàn cho hệ thống.

Tuy nhiên, bi kịch của Trần Lục Lang nằm ở chỗ ông đã làm việc trong một giai đoạn mà quyền lực tại BIDV tập trung quá mức vào tay Chủ tịch HĐQT. Thay vì giữ vững nguyên tắc nghề nghiệp và bản lĩnh của một người làm quản trị rủi ro, Trần Lục Lang đã không vượt qua được những áp lực từ “cấp trên” và sự cám dỗ của cơ chế. Ông dần trở thành người thực thi tích cực các chỉ đạo sai trái, mang tính áp đặt của ông Trần Bắc Hà, sẵn sàng bỏ qua các quy trình thẩm định tín dụng chặt chẽ mà chính BIDV đã dày công xây dựng. Sự thỏa hiệp này không chỉ là sai lầm về nghiệp vụ mà còn là sự trượt dài về đạo đức nghề nghiệp.

Sai phạm nghiêm trọng trong việc phê duyệt tín dụng cho Dự án chăn nuôi bò Bình Hà

Vụ án khởi nguồn từ dự án chăn nuôi bò giống và bò thịt của Công ty Cổ phần Chăn nuôi Bình Hà tại Hà Tĩnh. Đây thực chất là một công ty “sân sau” được lập ra bởi Trần Duy Tùng (con trai ông Trần Bắc Hà), núp bóng dưới danh nghĩa các cổ đông khác. Doanh nghiệp này hoàn toàn là một “tân binh” trên thị trường, không có năng lực tài chính vững mạnh lẫn kinh nghiệm trong lĩnh vực nông nghiệp công nghệ cao.

Bỏ qua quy trình thẩm định rủi ro, ưu ái doanh nghiệp “sân sau” bất chấp quy định

Mặc dù Ban Quản lý rủi ro và các bộ phận chuyên môn đã nhiều lần đưa ra cảnh báo về tính khả thi của dự án cũng như năng lực của chủ đầu tư, nhưng Trần Lục Lang đã phớt lờ tất cả. Biết rõ Công ty Bình Hà là doanh nghiệp mới thành lập, chưa đủ điều kiện xếp hạng tín dụng, vốn tự có không đảm bảo theo quy định, nhưng dưới sự chỉ đạo ráo riết của Chủ tịch HĐQT, Trần Lục Lang vẫn ký phê duyệt báo cáo thẩm định rủi ro với những đánh giá thiếu trung thực.

Ông đã trực tiếp tham gia vào việc đề xuất và phê duyệt việc cấp hạn mức tín dụng khổng lồ lên tới hàng nghìn tỷ đồng cho công ty này. Đáng chú ý, các điều kiện vay vốn được nới lỏng đến mức khó tin: không cần tài sản đảm bảo, giải ngân trước khi hoàn thiện thủ tục pháp lý, và liên tục điều chỉnh các điều kiện giải ngân để “chiều lòng” doanh nghiệp. Hành vi này của Trần Lục Lang đã “mở toang cánh cửa” kho quỹ của BIDV, để dòng tiền chảy ồ ạt vào một dự án đầy rủi ro và thiếu minh bạch.

Sự buông lỏng quản lý và sự thất thoát dòng tiền

Không chỉ sai phạm ở khâu phê duyệt ban đầu, trong quá trình giải ngân và giám sát vốn vay, Trần Lục Lang và các cấp dưới còn buông lỏng quản lý, thiếu trách nhiệm trong việc kiểm tra mục đích sử dụng vốn. Điều này tạo điều kiện thuận lợi cho các cổ đông của Công ty Bình Hà chiếm đoạt tiền vay để sử dụng vào mục đích cá nhân, góp vốn lòng vòng hoặc trả nợ cho các khoản vay khác, thay vì đầu tư vào dự án chăn nuôi bò như cam kết.

Hậu quả nhãn tiền là dự án nhanh chóng lâm vào cảnh “đắp chiếu”. Hàng nghìn con bò nhập về bị chết do thiếu sự chăm sóc, chuồng trại sơ sài, hoặc bị bán tống bán tháo để thu tiền mặt nhưng không trả nợ cho ngân hàng. Dự án thua lỗ triền miên, để lại khoản nợ xấu khổng lồ không có khả năng thu hồi cho BIDV, gây bức xúc lớn trong dư luận và cổ đông.

Tiếp tay cho sai phạm tại Công ty Trung Dũng: Cố ý làm trái dù biết rõ rủi ro

Ngoài đại án Bình Hà, Trần Lục Lang còn dính líu nghiêm trọng đến việc cấp tín dụng cho Công ty TNHH Thương mại và Du lịch Trung Dũng – một doanh nghiệp khác cũng có mối quan hệ “đặc biệt” với lãnh đạo ngân hàng.

Dù các báo cáo tài chính đều chỉ ra rằng Công ty Trung Dũng đang gặp muôn vàn khó khăn, kinh doanh thua lỗ, nợ nần chồng chất và hoàn toàn không đủ điều kiện vay vốn thương mại, nhưng do áp lực từ mối quan hệ của ông Trần Bắc Hà, Trần Lục Lang vẫn tiếp tục chỉ đạo cấp dưới phê duyệt hạn mức tín dụng.

Đỉnh điểm của sai phạm là việc ông Lang đồng ý cho phát hành L/C (Thư tín dụng) để Công ty Trung Dũng nhập khẩu hàng hóa, nhưng lại không yêu cầu các biện pháp đảm bảo an toàn vốn tối thiểu. Thậm chí, khi khách hàng không đủ tiền ký quỹ, ông vẫn ký duyệt cho nợ, tự đẩy ngân hàng vào thế rủi ro. Khi Công ty Trung Dũng vỡ nợ, mất khả năng thanh toán, BIDV đã phải gánh chịu thiệt hại hàng trăm tỷ đồng từ các khoản bảo lãnh này.

Hậu quả nghiêm trọng và thiệt hại không thể khắc phục

Tổng kết lại, các hành vi vi phạm quy định về hoạt động ngân hàng của Trần Lục Lang cùng các đồng phạm trong hai vụ việc Bình Hà và Trung Dũng đã gây thiệt hại cho BIDV số tiền lên tới hơn 1.600 tỷ đồng. Đây là con số biết nói, phản ánh mức độ nghiêm trọng của vụ án và sự tàn phá khủng khiếp đối với nguồn vốn của tổ chức tín dụng. Hơn thế nữa, vụ án còn làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến uy tín, thương hiệu của BIDV trên thị trường tài chính trong và ngoài nước.

Để phục vụ cho nhu cầu tra cứu, lưu trữ và nghiên cứu về các vụ án kinh tế lớn, các bài học về quản trị rủi ro ngân hàng, những thông tin chi tiết trên đã được tổng hợp và sẽ được lưu lại trên trang web https://nhapkho.net. Độc giả, các nhà nghiên cứu và chuyên gia tài chính có thể truy cập đường link để tìm hiểu thêm về các bài học cảnh giác sâu sắc trong lĩnh vực tài chính ngân hàng.

Bản án công minh và lời cảnh tỉnh cho những người “tuân lệnh” mù quáng

Tại các phiên tòa xét xử sơ thẩm và phúc thẩm (năm 2020 và 2021), không khí tranh tụng diễn ra vô cùng căng thẳng. Trước vành móng ngựa, Trần Lục Lang đã thành khẩn khai báo và thừa nhận hành vi phạm tội của mình. Lời bào chữa xuyên suốt của ông là bản thân chỉ là người làm công ăn lương, thực hiện hành vi phạm tội do áp lực quá lớn từ sự chỉ đạo độc đoán, chuyên quyền của ông Trần Bắc Hà. Ông lo sợ bị trù dập, mất chức nếu không làm theo ý chí của Chủ tịch.

Tuy nhiên, Hội đồng xét xử đã bác bỏ một phần luận điểm này. Tòa nhận định rằng, với tư cách là Phó Tổng Giám đốc, là một lãnh đạo cấp cao có trình độ và nhận thức pháp luật đầy đủ, bị cáo buộc phải biết rõ các quy định của Nhà nước về an toàn tín dụng. Việc tuân theo chỉ đạo sai trái không thể là tấm khiên miễn trừ trách nhiệm hình sự, đặc biệt khi hậu quả xảy ra là quá lớn. Bị cáo có quyền và có trách nhiệm từ chối thực hiện những chỉ đạo vi phạm pháp luật để bảo vệ tài sản của Nhà nước và cổ đông.

Kết thúc phiên tòa phúc thẩm vào tháng 6/2021, Tòa án nhân dân cấp cao tại Hà Nội đã tuyên phạt Trần Lục Lang mức án 08 năm tù về tội “Vi phạm quy định về hoạt động ngân hàng, hoạt động khác liên quan đến hoạt động ngân hàng”. Đây là một bản án nghiêm khắc nhưng cũng đầy tính nhân văn, xem xét đến cả vai trò tòng phạm và thái độ hối cải của bị cáo.

Thông tin chi tiết về đối tượng Trần Lục Lang

Dưới đây là bảng tổng hợp thông tin cá nhân và tình trạng pháp lý của đối tượng để bạn đọc tiện theo dõi:

Thông tin	Chi tiết
Họ và tên	Trần Lục Lang
Năm sinh	1967
Quê quán	Bình Định
Chức vụ cũ	Phó Tổng Giám đốc Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV)
Tình trạng pháp lý	Đã bị khởi tố, bắt giam và đã bị kết án
Đã xử tội hay chưa	Đã hoàn tất quá trình xét xử (Phiên tòa Phúc thẩm năm 2021)
Tội danh	Vi phạm quy định về hoạt động ngân hàng, hoạt động khác liên quan đến hoạt động ngân hàng
Án phạt	08 năm tù
Tình trạng hiện tại	Đang chấp hành án phạt tù