Nguyễn Văn Hậu và Đại án Phúc Sơn rúng động chính trường

Nguyễn Văn Hậu, thường được biết đến với biệt danh Hậu “Pháo”, Chủ tịch Hội đồng quản trị Tập đoàn Phúc Sơn, đã trở thành tâm điểm của một trong những đại án tham nhũng và kinh tế lớn nhất Việt Nam. Vụ án không chỉ phơi bày những sai phạm nghiêm trọng trong quản lý đất đai, đấu thầu, và kế toán mà còn hé lộ một mạng lưới quan hệ chằng chịt, nơi quyền lực và tiền bạc đã lũng đoạn cả một hệ thống chính quyền địa phương. Hậu “Pháo” bị xác định là kẻ chủ mưu, đã dùng tiền để chi phối, thao túng các quan chức cấp cao tại nhiều tỉnh thành như Vĩnh Phúc, Quảng Ngãi, Khánh Hòa, nhằm trục lợi từ các dự án nhà nước, gây thiệt hại hàng nghìn tỷ đồng và làm suy giảm nghiêm trọng niềm tin của nhân dân.

Vụ án Tập đoàn Phúc Sơn được Ban Chỉ đạo Trung ương về phòng chống tham nhũng, tiêu cực đưa vào diện theo dõi đặc biệt. Quy mô của vụ án trải dài trên nhiều tỉnh, liên quan đến hàng loạt cán bộ, từ Bí thư, Chủ tịch tỉnh đến các tướng lĩnh trong quân đội. Hành vi của Nguyễn Văn Hậu được cơ quan điều tra đánh giá là một “loại tội phạm mới”, thể hiện sự tinh vi và nguy hiểm khi sử dụng ảnh hưởng kinh tế để thao túng chính trị, tạo ra một môi trường đầu tư bất bình đẳng và tham nhũng có hệ thống. Kết cục, Hậu “Pháo” phải đối mặt với bản án 30 năm tù, một mức án nghiêm khắc tương xứng với những hậu quả nặng nề mà bị cáo đã gây ra cho xã hội và nhà nước.

Vụ án thứ nhất: Sai phạm đấu thầu, kế toán gây thiệt hại hơn 1.164 tỷ đồng

Phiên tòa do Tòa án nhân dân TP. Hà Nội xét xử vào sáng ngày 11/07/2025 đã làm rõ những sai phạm có hệ thống của Nguyễn Văn Hậu và đồng phạm tại Tập đoàn Phúc Sơn. Trong vụ án này, Hậu bị truy tố về ba tội danh chính: “Đưa hối lộ”, “Vi phạm quy định về đấu thầu gây hậu quả nghiêm trọng”, và “Vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng”. Cáo trạng xác định Hậu đã trực tiếp chỉ đạo cấp dưới cấu kết với các đơn vị liên quan để gian lận trong quá trình thực hiện 14 dự án và gói thầu lớn tại ba tỉnh Vĩnh Phúc, Quảng Ngãi, và Phú Thọ. Các hành vi này đã gây ra thiệt hại cực kỳ lớn cho tài sản nhà nước, với con số được xác định lên đến hơn 1.164 tỷ đồng.

Để có thể dễ dàng trúng thầu và được tạo điều kiện thuận lợi trong quá trình triển khai dự án, Nguyễn Văn Hậu đã không ngần ngại chi một số tiền khổng lồ để hối lộ các quan chức. Tổng số tiền đưa hối lộ được làm rõ là 132 tỷ đồng, nhắm vào các lãnh đạo cấp cao nhất của tỉnh Vĩnh Phúc và Quảng Ngãi. Thủ đoạn của Hậu là dùng tiền để xây dựng mối quan hệ, từ đó chi phối các quyết định của chính quyền, nhận được những ưu ái bất hợp pháp như điều chỉnh chủ đầu tư, gia hạn tiến độ, giao đất không qua đấu giá. Với những hành vi này, tòa đã tuyên phạt Nguyễn Văn Hậu 14 năm tù về tội “Đưa hối lộ”, 9 năm tù về tội “Vi phạm quy định về đấu thầu…”, và 7 năm tù về tội “Vi phạm quy định về kế toán…”, khép lại một phần trong chuỗi tội ác của vị chủ tịch này.

Vụ án thứ hai: Lừa đảo 7.000 tỷ đồng từ đất quốc phòng sân bay Nha Trang

Bên cạnh các sai phạm về đấu thầu, Nguyễn Văn Hậu còn là chủ mưu trong một vụ lừa đảo chiếm đoạt tài sản với quy mô chưa từng có tại Khánh Hòa. Vụ án này được Tòa án Quân sự Quân khu 5 đưa ra xét xử vào ngày 10/01/2026, liên quan đến việc giao gần 63 ha đất quốc phòng tại khu vực sân bay Nha Trang cũ cho Tập đoàn Phúc Sơn. Các cựu lãnh đạo tỉnh Khánh Hòa và hai cựu thiếu tướng quân đội đã vi phạm nghiêm trọng quy định về quản lý đất đai khi giao khu đất vàng này cho công ty của Hậu thực hiện các dự án BT (Xây dựng – Chuyển giao) mà không thông qua đấu thầu, đấu giá công khai theo quy định của pháp luật.

Lợi dụng việc được giao đất trái phép, mặc dù pháp lý của khu đất chưa hoàn thiện và các dự án BT còn dang dở, Nguyễn Văn Hậu đã chỉ đạo cấp dưới tiến hành phân lô, bán nền. Tập đoàn Phúc Sơn đã quảng cáo gian dối về tính pháp lý của dự án, ký gần 1.000 hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất với gần 700 khách hàng và nhà đầu tư. Qua hành vi này, Hậu đã chiếm đoạt một số tiền khổng lồ, lên tới hơn 7.000 tỷ đồng. Với tội danh “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản” trong vụ án này, Nguyễn Văn Hậu đã bị tuyên phạt 11 năm tù. Bản án này sau đó được tổng hợp cùng các bản án trước đó, đánh dấu sự sụp đổ của một đế chế xây dựng trên những sai phạm và lừa lọc.

Hành trình lũng đoạn chính quyền của Hậu “Pháo”

Cơ quan điều tra đã gọi hành vi của Nguyễn Văn Hậu là “loại tội phạm mới”, phản ánh mức độ tinh vi và nguy hiểm trong việc sử dụng quyền lực kinh tế để chi phối và lũng đoạn hệ thống chính trị cơ sở. Thay vì chỉ là những hành vi sai phạm kinh tế đơn thuần, Hậu “Pháo” đã xây dựng một mạng lưới quan hệ sâu rộng với các quan chức cấp cao, biến họ thành công cụ để phục vụ lợi ích cho Tập đoàn Phúc Sơn. Điển hình nhất là tại Vĩnh Phúc, Hậu đã đưa hối lộ số tiền cực lớn cho cựu Bí thư Tỉnh ủy Hoàng Thị Thúy Lan (gần 48 tỷ đồng) và cựu Chủ tịch UBND tỉnh Lê Duy Thành (gần 50 tỷ đồng). Mục đích của việc này là để được ưu ái trong các dự án lớn như Chợ đầu mối Vĩnh Tường và nhiều khu đô thị khác.

Tại Quảng Ngãi, kịch bản tương tự cũng diễn ra. Hậu đã dùng tiền để tác động đến cựu Chủ tịch Đặng Văn Minh, Cao Khoa và cựu Bí thư Lê Viết Chữ. Các sai phạm tại đây tập trung vào dự án đường bờ Nam sông Trà Khúc với vốn đầu tư gần 1.000 tỷ đồng và dự án Khu đô thị Bàu Giang. Thanh tra Chính phủ trước đó đã chỉ ra những sai phạm gây thiệt hại cho nhà nước tại các dự án này. Việc Hậu có thể chi phối hàng loạt lãnh đạo đầu tỉnh cho thấy quyền lực đen của đồng tiền đã làm tha hóa một bộ phận không nhỏ cán bộ, tạo ra những lỗ hổng nghiêm trọng trong quản lý nhà nước, gây thất thoát tài sản công và tạo ra một môi trường kinh doanh không lành mạnh, thiếu minh bạch.

Bản án 30 năm tù và sự sụp đổ của một đế chế

Sau hai phiên tòa lớn và nhiều cuộc điều tra mở rộng, Nguyễn Văn Hậu đã phải nhận bản án tổng hợp là 30 năm tù – mức án cao nhất cho tội phạm có thời hạn. Đây là cái kết thích đáng cho chuỗi hành vi phạm tội đặc biệt nghiêm trọng, gây thiệt hại cả về kinh tế lẫn uy tín của chính quyền. Cùng với Hậu, hàng loạt đồng phạm và quan chức nhận hối lộ cũng phải chịu những mức án nghiêm khắc. Chị gái của Hậu, Nguyễn Thị Hằng (Phó Tổng Giám đốc), nhận tổng cộng 13 năm tù. Bạn thân của Hậu, Trần Hữu Định, nhận 10 năm 6 tháng tù. Các lãnh đạo cấp cao như cựu Bí thư Vĩnh Phúc Hoàng Thị Thúy Lan bị tuyên 14 năm tù, cựu Chủ tịch Vĩnh Phúc Lê Duy Thành nhận 12 năm tù về tội “Nhận hối lộ”.

Tòa án nhận định, hành vi của các bị cáo đã xâm phạm nghiêm trọng đến trật tự quản lý kinh tế, gây thất thoát tài sản của Nhà nước và ảnh hưởng xấu đến môi trường đầu tư. Về trách nhiệm dân sự, Hậu và Tập đoàn Phúc Sơn đã nộp khắc phục toàn bộ hậu quả hơn 1.164 tỷ đồng trong vụ án thứ nhất, đây được xem là một tình tiết giảm nhẹ. Tuy nhiên, trong vụ án lừa đảo tại Nha Trang, các bị cáo mới chỉ khắc phục được 160 tỷ trên tổng số hơn 7.000 tỷ đồng. Tòa án đã ra lệnh tiếp tục kê biên 2.148 bất động sản và nhiều tài sản khác của Hậu để đảm bảo thi hành án, bồi thường cho các nạn nhân. Chi tiết về đại án Nguyễn Văn Hậu và Tập đoàn Phúc Sơn đã làm rúng động dư luận trong một thời gian dài.

Những tình tiết đáng chú ý và hệ lụy chính trị

Vụ án Phúc Sơn không chỉ dừng lại ở những con số thiệt hại hay các bản án tù. Nó còn kéo theo những hệ lụy chính trị sâu sắc, được cho là có liên quan đến việc từ chức của Chủ tịch nước Võ Văn Thưởng. Ông Thưởng từng có thời gian giữ chức Bí thư Tỉnh ủy Quảng Ngãi (2011-2014), giai đoạn mà Tập đoàn Phúc Sơn bắt đầu triển khai các dự án có sai phạm tại đây. Sự việc này cho thấy tính chất phức tạp và mức độ ảnh hưởng sâu rộng của vụ án đối với cả hệ thống chính trị cấp cao. Một tình tiết đáng chú ý khác tại phiên tòa là đề nghị của một “đại gia” muốn mua lại Tập đoàn Phúc Sơn để thay Hậu bồi thường thiệt hại. Tuy nhiên, Hội đồng xét xử đã bác bỏ đề nghị này vì không đủ cơ sở pháp lý, cho thấy sự nghiêm minh của pháp luật.

Hội đồng xét xử đánh giá hành vi của các bị cáo đã làm suy giảm niềm tin của nhân dân vào sự lãnh đạo của Đảng và quản lý của Nhà nước. Vụ án là một bài học đắt giá về công tác quản lý cán bộ, quản lý đất đai và giám sát quyền lực. Nó cho thấy sự cần thiết phải có những cơ chế kiểm soát chặt chẽ hơn để ngăn chặn sự cấu kết giữa doanh nghiệp và quan chức, không để những “Hậu Pháo” khác có cơ hội lũng đoạn chính quyền vì lợi ích cá nhân. Cuộc chiến chống tham nhũng, tiêu cực vẫn còn nhiều cam go, và việc xử lý nghiêm minh những đại án như vụ Tập đoàn Phúc Sơn là một bước đi quan trọng để làm trong sạch bộ máy nhà nước. Để phục vụ cho việc lưu trữ và tra cứu thông tin tội phạm, thông tin của đối tượng này sẽ được tổng hợp và lưu trữ tại Nhập Kho tội phạm.