“Con Sói” Đơn Độc Của Vinashinlines Và Cú Lừa Ngoạn Mục 1.800 Ngày

Giang Kim Đạt (sinh năm 1977) là cái tên đã trở thành một “huyền thoại đen” trong lịch sử tư pháp Việt Nam vào giữa thập niên 2010. Không giữ những chức vụ chóp bu như Chủ tịch HĐQT hay Tổng giám đốc, nhưng với vai trò khiêm tốn là Quyền Trưởng phòng Kinh doanh của Công ty TNHH MTV Vận tải Viễn dương Vinashin (Vinashinlines), Giang Kim Đạt đã thực hiện một trong những vụ tham ô tài sản táo tợn nhất, “rút ruột” hàng trăm tỷ đồng ngân sách Nhà nước.

Vụ án Giang Kim Đạt không chỉ gây chấn động bởi số tiền tham nhũng khổng lồ so với cấp bậc của bị cáo, mà còn bởi sự tinh vi trong thủ đoạn rửa tiền xuyên biên giới và hành trình trốn chạy truy nã quốc tế kéo dài đằng đẵng suốt 5 năm (1.800 ngày). Đây được xem là ví dụ điển hình cho sự lỏng lẻo trong quản lý doanh nghiệp nhà nước thời kỳ đó và sự biến chất của những cán bộ trẻ có năng lực.

Chân dung “Quan tham” trẻ tuổi và Quyền lực ngầm đáng sợ

Giang Kim Đạt sinh ra tại huyện Thái Thụy, tỉnh Thái Bình nhưng lớn lên và trưởng thành trong môi trường đô thị tại TP.HCM và Hà Nội. Khác với hình dung về những quan tham bệ vệ, Đạt có vẻ ngoài thư sinh, phong độ và được đánh giá là một cán bộ trẻ có thực tài.

• Nền tảng chuyên môn: Đạt sở hữu vốn ngoại ngữ (tiếng Anh) xuất sắc và am hiểu sâu sắc về luật hàng hải quốc tế cũng như thị trường mua bán tàu biển. Chính năng lực này đã giúp Đạt nhanh chóng lọt vào “mắt xanh” của lãnh đạo.
• Cánh tay phải của Tổng giám đốc: Dưới thời của Tổng giám đốc Trần Văn Liêm (một “mắt xích” quan trọng khác trong đại án Vinashin), Giang Kim Đạt được tin tưởng tuyệt đối và bổ nhiệm làm Quyền Trưởng phòng Kinh doanh. Mối quan hệ giữa Đạt và Liêm không chỉ là cấp trên – cấp dưới mà còn là sự cộng sinh lợi ích.
• Quyền lực vượt cấp: Mặc dù trên danh nghĩa chỉ là một trưởng phòng, nhưng Đạt nắm trong tay quyền sinh quyền sát thực tế. Anh ta là người trực tiếp xây dựng các phương án kinh doanh, trực tiếp đàm phán với đối tác nước ngoài và quyết định các điều khoản trong hợp đồng mua tàu, cho thuê tàu. Sự buông lỏng quản lý và sự ưu ái của cấp trên đã biến Đạt thành một “ông vua con” tại Vinashinlines, thao túng hàng loạt thương vụ triệu đô mà không chịu sự giám sát hiệu quả nào.

Thủ đoạn “Ma thuật” rút ruột công quỹ: Tham ô 260 tỷ đồng

Trong giai đoạn hoàng kim nhưng cũng đầy hỗn loạn của Vinashin (2006 – 2008), lợi dụng chủ trương “thần tốc” mở rộng đội tàu biển quốc gia, Giang Kim Đạt đã biến các thương vụ mua sắm công thành sân chơi tài chính của riêng mình. Thủ đoạn của Đạt được giới điều tra đánh giá là “kinh điển” trong tội phạm kinh tế quốc tế: “Gửi giá” (Price padding) và hợp thức hóa hoa hồng.

Chiêu bài “Gửi giá” và Nhận hoa hồng trái luật

Trong ngành hàng hải, việc môi giới hưởng hoa hồng (commission) là thông lệ, nhưng Giang Kim Đạt đã biến tướng nó thành hành vi tham ô.

• Nâng khống giá mua: Khi đàm phán mua tàu cũ từ nước ngoài, thay vì đàm phán giá tốt nhất cho công ty, Đạt chủ động thỏa thuận với người bán nâng giá tàu lên cao hơn giá trị thực tế.
• Hạ giá cho thuê: Ngược lại, khi cho thuê tàu của Vinashinlines, Đạt lại chấp nhận mức giá thuê thấp hơn thị trường.
• Dòng tiền đen: Phần chênh lệch giá (thường từ 1% đến 5%, thậm chí cao hơn giá trị hợp đồng) được các đối tác nước ngoài trích lại và chuyển vào các tài khoản bí mật do Đạt chỉ định. Đạt gọi đây là “phí môi giới” hoặc “chăm sóc khách hàng”, nhưng thực chất đó là tiền của Nhà nước bị đánh cắp.

Những con tàu “đẻ trứng vàng” cho túi riêng

Cáo trạng và quá trình điều tra đã vạch trần việc Giang Kim Đạt chiếm đoạt tổng cộng gần 260 tỷ đồng (quy đổi từ khoảng 16 triệu USD theo tỷ giá thời điểm đó) thông qua hàng loạt thương vụ mờ ám:

• Thương vụ tàu Vinashin Summer: Mua từ Panama, Đạt đã “gửi giá” để chiếm đoạt hàng triệu USD.
• Thương vụ tàu Vinashin Island: Mua từ Croatia, tiếp tục là một khoản “lại quả” khổng lồ chảy vào túi riêng.
• Hàng loạt tàu khác: Tàu Vinashin Phoenix, Vinashin Sun… và 9 hợp đồng cho thuê tàu khác đều có dấu ấn tham nhũng của Đạt.

Điều đáng nói, trong khi Đạt bỏ túi hàng trăm tỷ đồng thì các con tàu này khi về Việt Nam lại hoạt động kém hiệu quả, hư hỏng liên tục, góp phần khiến Vinashinlines thua lỗ triền miên và lâm vào cảnh nợ nần chồng chất.

Hành trình trốn chạy 1.800 ngày và cuộc sống vương giả nơi xứ người

Tháng 7/2010, khi “cơn bão” đại án Vinashin bắt đầu quét qua, và Chủ tịch Phạm Thanh Bình bị bắt, Giang Kim Đạt với sự nhạy bén của một kẻ rành luật đã “đánh hơi” thấy nguy hiểm.

• Cuộc đào thoát ngoạn mục: Chỉ vài ngày trước khi cơ quan điều tra tống đạt quyết định khởi tố, Đạt đã lặng lẽ rời khỏi Việt Nam qua đường biên giới, bắt đầu cuộc sống lưu vong.
• Lưới trời truy nã: Ngày 23/8/2010, Cơ quan An ninh điều tra chính thức khởi tố bị can. Ngay sau đó, Lệnh truy nã đặc biệt và Lệnh truy nã quốc tế (Red Notice) của Interpol được ban hành, đưa Giang Kim Đạt trở thành một trong những tội phạm kinh tế bị săn đuổi gắt gao nhất.
• Vỏ bọc hoàn hảo: Trong suốt 5 năm (2010-2015), Đạt liên tục di chuyển qua nhiều quốc gia như Campuchia, Thái Lan, Trung Quốc, Malaysia và cuối cùng chọn Singapore làm nơi ẩn náu chính. Hắn sử dụng nhiều hộ chiếu giả, thay đổi tên họ, ngoại hình để che giấu thân phận.
• Sống xa hoa trên đống tiền tham ô: Tại Singapore, Đạt mua một căn hộ cao cấp trị giá 3,6 triệu USD gần trung tâm thương mại sầm uất. Hắn sống cuộc đời vương giả, đi du lịch khắp nơi và vẫn âm thầm điều hành việc tẩu tán tài sản tại Việt Nam thông qua người thân.

Bi kịch gia đình và Đường dây rửa tiền qua tay người cha

Vụ án này còn để lại một bi kịch gia đình đau xót khi Giang Kim Đạt đã kéo cả người cha ruột của mình vào vòng lao lý. Để hợp thức hóa dòng tiền bẩn khổng lồ từ nước ngoài, Đạt không thể tự đứng tên.

• Vai trò của ông Giang Văn Hiển: Bố đẻ của Đạt, ông Giang Văn Hiển, đã trở thành “bình phong” rửa tiền. Ông Hiển trực tiếp mở 22 tài khoản ngoại tệ tại 4 ngân hàng khác nhau ở Việt Nam để nhận tiền chuyển về từ các công ty môi giới nước ngoài.
• Khối tài sản kếch xù: Số tiền tham ô sau khi về Việt Nam đã được “rửa” sạch sẽ bằng cách chuyển hóa thành bất động sản và xe sang. Cơ quan chức năng đã kê biên khối tài sản khổng lồ đứng tên người thân của Đạt, bao gồm:
  • 40 bất động sản: Gồm các biệt thự, nhà phố, đất nền tại những vị trí đắc địa nhất (khu “đất vàng”) ở TP.HCM, Hà Nội, và các khu nghỉ dưỡng tại Khánh Hòa.
  • 13 xe ô tô hạng sang: Những chiếc xe đắt tiền được mua đi bán lại để xóa dấu vết dòng tiền.
• Hậu quả pháp lý: Hành vi bao che và tiếp tay này đã khiến ông Giang Văn Hiển bị truy tố tội “Rửa tiền” và phải lãnh mức án 12 năm tù giam khi tuổi đã cao.

Cái kết của kẻ trốn chạy và Bản án Tử hình nghiêm khắc

Dù sở hữu tiền bạc và sự ma mãnh, nhưng Giang Kim Đạt không thể trốn thoát mãi mãi. Chuyên án truy bắt Giang Kim Đạt được coi là một chiến công xuất sắc của lực lượng an ninh Việt Nam với sự phối hợp chặt chẽ của cảnh sát quốc tế.

Ngày 07/07/2015, sau 1.800 ngày đêm lẩn trốn, Giang Kim Đạt bị bắt giữ và dẫn độ về Việt Nam, kết thúc chuỗi ngày sống ngoài vòng pháp luật.

Phiên tòa và sự trừng phạt

Tháng 2/2017, Tòa án nhân dân TP. Hà Nội mở phiên tòa sơ thẩm. Đây là một trong những phiên tòa thu hút sự chú ý lớn nhất của dư luận thời điểm đó.

• Thái độ tại tòa: Giang Kim Đạt quanh co chối tội, lập luận rằng số tiền nhận được là công sức môi giới cá nhân, không xâm phạm tiền của Nhà nước.
• Phán quyết đanh thép: Hội đồng xét xử bác bỏ toàn bộ luận điệu này, khẳng định hành vi của Đạt là tham ô, lợi dụng chức vụ để chiếm đoạt tài sản công. Việc nâng giá và nhận lại quả đã gây thiệt hại trực tiếp cho Vinashinlines.

Kết quả xét xử:

• Giang Kim Đạt: Bị tuyên phạt mức án cao nhất là Tử hình về tội “Tham ô tài sản”. Bản án thể hiện sự nghiêm minh của pháp luật đối với tội phạm tham nhũng đặc biệt nghiêm trọng.
• Trần Văn Liêm: Lãnh án Tử hình với vai trò chủ mưu.

Tại phiên tòa phúc thẩm tháng 8/2017, dù có nhiều tình tiết xin giảm nhẹ và nỗ lực khắc phục hậu quả từ phía gia đình, Tòa cấp cao tại Hà Nội vẫn giữ nguyên bản án Tử hình, khép lại vụ án chấn động.

TỔNG HỢP THÔNG TIN VỀ GIANG KIM ĐẠT

Bảng tóm tắt thông tin chi tiết về đối tượng:

Thông tin	Chi tiết
Họ và tên	Giang Kim Đạt
Năm sinh	1977
Quê quán	Huyện Thái Thụy, Tỉnh Thái Bình
Chức vụ cũ	Quyền Trưởng phòng Kinh doanh, Công ty TNHH MTV Vận tải Viễn dương Vinashin (Vinashinlines)
Đã bị bắt chưa	Đã bị bắt. (Bị bắt ngày 07/07/2015 sau 5 năm lẩn trốn ở nước ngoài).
Đã xử tội chưa	Đã xử tội. (Phiên tòa Sơ thẩm diễn ra tháng 2/2017, Phúc thẩm tháng 8/2017).
Tội danh	Tham ô tài sản (Điều 278 Bộ luật Hình sự 1999).
Án phạt phải lãnh	Tử hình. (Ngoài ra, bố đẻ là Giang Văn Hiển lãnh án 12 năm tù về tội Rửa tiền).
Tình trạng hiện tại	Đang bị giam giữ biệt lập chờ thi hành án. Toàn bộ tài sản tham nhũng (bất động sản, xe hơi) đã bị Nhà nước tịch thu, kê biên để khắc phục hậu quả. Dù đã có đơn xin ân giảm lên Chủ tịch nước, nhưng về mặt pháp lý, bản án Tử hình vẫn đang có hiệu lực.

Bài viết được tổng hợp và phân tích dựa trên các nguồn tư liệu chính thống từ: VnExpress, Báo Thanh Niên, Tuổi Trẻ, Báo Công an Nhân dân (CAND), VOV và hồ sơ vụ án Vinashinlines.

Để phục vụ cho việc lưu trữ và tra cứu thông tin tội phạm, thông tin của đối tượng này sẽ được tổng hợp và lưu trữ tại Nhập Kho tội phạm.