Chân dung Đào Ngọc Viễn – ‘Ông trùm’ đứng sau đại án xăng lậu chấn động
Đào Ngọc Viễn (sinh năm 1968) được biết đến với vai trò cựu Giám đốc Công ty TNHH Đại Dương Hải Phòng. Tuy nhiên, đằng sau vỏ bọc doanh nhân là một trong hai kẻ chủ mưu, cầm đầu đường dây buôn lậu xăng dầu xuyên quốc gia với quy mô lớn chưa từng có tại Việt Nam. Vụ án này không chỉ gây thất thoát hàng nghìn tỷ đồng cho ngân sách nhà nước mà còn làm rúng động dư luận bởi sự táo tợn, quy mô tổ chức và sự tham gia của cả cán bộ nhà nước biến chất. Viễn, cùng với Phan Thanh Hữu, đã xây dựng một ‘đế chế’ xăng lậu, điều hành các phi vụ vận chuyển hàng trăm triệu lít xăng từ Singapore về Việt Nam một cách tinh vi.
Hành vi của Đào Ngọc Viễn và đồng bọn đã gây ra những hậu quả đặc biệt nghiêm trọng, không chỉ về mặt kinh tế mà còn ảnh hưởng tiêu cực đến an ninh năng lượng quốc gia và làm rối loạn thị trường xăng dầu trong nước. Vụ án đã được Ban chỉ đạo Trung ương về phòng, chống tham nhũng đưa vào diện theo dõi, chỉ đạo, cho thấy mức độ phức tạp và nghiêm trọng của nó. Vai trò của Viễn được xác định là người cùng góp vốn, tổ chức và điều hành trực tiếp các hoạt động mua bán, vận chuyển xăng lậu. Y chính là mắt xích quan trọng nhất, là bộ não của cả một mạng lưới tội phạm có tổ chức, hoạt động trong thời gian dài.
Vén màn đường dây buôn lậu gần 204 triệu lít xăng xuyên quốc gia
Đường dây buôn lậu do Đào Ngọc Viễn và Phan Thanh Hữu cầm đầu hoạt động với những phương thức, thủ đoạn cực kỳ tinh vi và chuyên nghiệp. Chúng đã biến vùng biển Việt Nam thành một điểm trung chuyển khổng lồ cho hoạt động phi pháp, qua mặt các cơ quan chức năng trong một thời gian dài. Quy mô của vụ án được thể hiện qua con số gần 204 triệu lít xăng lậu, tương đương tổng trị giá hơn 2.690 tỷ đồng, một con số khổng lồ cho thấy mức độ nghiêm trọng và lợi nhuận bất chính mà đường dây này thu về.
Kế hoạch góp vốn và phương thức vận chuyển tinh vi
Để có đủ nguồn lực tài chính thực hiện các phi vụ lớn, Phan Thanh Hữu và Đào Ngọc Viễn đã cùng một số đối tượng khác góp tổng cộng 53,4 tỷ đồng. Với số vốn này, chúng tổ chức mua xăng lậu trực tiếp từ Singapore. Để vận chuyển lượng xăng khổng lồ này, Viễn và đồng bọn sử dụng các tàu biển trọng tải lớn, tiêu biểu là tàu Pacific Ocean (3.000 tấn) và tàu Western Sea (5.000 tấn). Những con tàu này có nhiệm vụ chở xăng từ Singapore về vùng biển Việt Nam. Tại đây, chúng không cập cảng mà neo đậu ngoài khơi để thực hiện việc sang mạn.
Quá trình sang mạn được tổ chức hết sức chuyên nghiệp. Xăng từ các tàu ‘mẹ’ được bơm qua các tàu nhỏ hơn, sau đó những tàu này len lỏi, vận chuyển xăng vào đất liền để tiêu thụ. Mạng lưới phân phối của chúng trải dài khắp nhiều tỉnh thành, từ Đồng Nai, Khánh Hòa cho đến các tỉnh khu vực Nam Trung bộ. Thủ đoạn này giúp chúng che giấu hành vi phạm tội, tránh sự kiểm soát của các lực lượng chức năng như hải quan, biên phòng. Hoạt động này diễn ra liên tục, có hệ thống, từ tháng 3 năm 2020 đến khi bị triệt phá vào tháng 2 năm 2021.
Quy mô và lợi nhuận bất chính khổng lồ
Trong giai đoạn đầu từ tháng 3/2020 đến tháng 2/2021, đường dây của Viễn đã thực hiện trót lọt 48 chuyến hàng, buôn lậu hơn 198 triệu lít xăng, trị giá gần 2.600 tỷ đồng. Ngay cả sau khi đường dây chính bị triệt phá, nhóm của Viễn vẫn tiếp tục thực hiện thêm 3 chuyến hàng nữa từ tháng 2/2021 đến tháng 4/2021, buôn lậu thêm khoảng 5,7 triệu lít xăng, trị giá gần 98 tỷ đồng. Tổng cộng, số lượng xăng mà chúng buôn lậu lên tới gần 204 triệu lít, với tổng giá trị hơn 2.690 tỷ đồng. Đây được xem là vụ án buôn lậu xăng dầu lớn nhất từng bị phanh phui tại Việt Nam.
Với quy mô hoạt động như vậy, số tiền thu lợi bất chính mà các đối tượng nhận được là vô cùng lớn. Cơ quan điều tra đã làm rõ, cá nhân Phan Thanh Hữu thu lợi hơn 156,2 tỷ đồng. Đào Ngọc Viễn, với vai trò đồng chủ mưu, cũng bỏ túi số tiền lên đến hơn 46,7 tỷ đồng. Một đồng phạm tích cực khác là Nguyễn Hữu Tứ cũng thu lợi bất chính hơn 83 tỷ đồng. Những con số này cho thấy sức hấp dẫn của lợi nhuận từ hoạt động phi pháp, là nguyên nhân khiến các đối tượng bất chấp pháp luật để thực hiện hành vi phạm tội.
Hành trình sa lưới và quá trình xét xử hai cấp
Sau một thời gian dài theo dõi, chuyên án do Công an tỉnh Đồng Nai chủ trì phối hợp với các đơn vị nghiệp vụ của Bộ Công an đã quyết định ‘cất vó’. Tháng 2/2021, lực lượng chức năng đã đồng loạt khám xét khẩn cấp các địa điểm, bắt giữ các đối tượng chủ chốt trong đó có Đào Ngọc Viễn. Chuyên án thành công đã chặt đứt một trong những vòi bạch tuộc lớn, gây nhức nhối trong xã hội. Quá trình điều tra và xét xử vụ án diễn ra phức tạp, kéo dài, với số lượng bị cáo lên đến hàng chục người, thể hiện quyết tâm của các cơ quan tố tụng trong việc xử lý triệt để các loại tội phạm kinh tế, tham nhũng.
Bản án 17 năm tù tại phiên tòa sơ thẩm
Ngày 25/10/2022, Tòa án Nhân dân tỉnh Đồng Nai đã mở phiên tòa xét xử sơ thẩm đối với 74 bị cáo trong đại án buôn lậu xăng dầu. Phiên tòa kéo dài suốt 43 ngày, thu hút sự quan tâm đặc biệt của dư luận. Tại tòa, vai trò chủ mưu, cầm đầu của Đào Ngọc Viễn và Phan Thanh Hữu đã được làm rõ. Hội đồng xét xử nhận định hành vi của các bị cáo là đặc biệt nguy hiểm cho xã hội, không chỉ gây thất thu lớn cho ngân sách nhà nước mà còn làm rối loạn thị trường, xâm phạm nghiêm trọng đến hoạt động quản lý nhà nước về xăng dầu và gây bức xúc trong nhân dân.
Với những chứng cứ không thể chối cãi, vào ngày 05/12/2022, Tòa án Nhân dân tỉnh Đồng Nai đã tuyên bản án sơ thẩm. Đào Ngọc Viễn bị tuyên phạt mức án 17 năm tù về tội ‘Buôn lậu’. Đồng phạm Phan Thanh Hữu nhận 16 năm tù. Các bị cáo khác cũng phải nhận những mức án nghiêm khắc, tương xứng với vai trò và mức độ phạm tội. Riêng bị cáo Ngô Văn Thụy, cựu Đội trưởng Cục Điều tra chống buôn lậu, bị tuyên phạt 15 năm tù về tội ‘Nhận hối lộ’ vì đã ‘bảo kê’ cho đường dây này.
Phiên phúc thẩm và bản án cuối cùng 15 năm tù
Sau bản án sơ thẩm, Đào Ngọc Viễn cùng nhiều bị cáo khác đã có đơn kháng cáo xin giảm nhẹ hình phạt. Phiên tòa phúc thẩm được Tòa án Nhân dân Cấp cao tại TP.HCM mở ra để xem xét lại các kháng cáo này. Tại phiên tòa phúc thẩm ngày 17/04/2023, Hội đồng xét xử đã xem xét các tình tiết mới và thái độ của các bị cáo. Đối với Đào Ngọc Viễn, tòa ghi nhận bị cáo có nhân thân tốt, đây là lần đầu phạm tội. Bên cạnh đó, gia đình Viễn có công với cách mạng, và quan trọng là bị cáo đã tích cực khắc phục hậu quả, nộp thêm 100 triệu đồng tiền phạt bổ sung và 4 tỷ đồng từ số tiền thu lợi bất chính.
Dựa trên những tình tiết giảm nhẹ này, Tòa phúc thẩm đã chấp nhận một phần kháng cáo, quyết định giảm án cho Đào Ngọc Viễn từ 17 năm tù xuống còn 15 năm tù. Phan Thanh Hữu cũng được giảm án xuống còn 13 năm 6 tháng tù. Bản án cuối cùng dành cho Đào Ngọc Viễn, trùm buôn lậu 204 triệu lít xăng là 15 năm tù giam, đánh dấu một chương kết cho hành vi phạm tội của ‘ông trùm’ này. Đây là một bản án thích đáng, thể hiện sự khoan hồng của pháp luật đối với những ai biết ăn năn hối cải nhưng vẫn đảm bảo tính răn đe.
Hậu quả và các biện pháp xử lý tài sản bổ sung
Ngoài hình phạt tù, tòa án cả hai cấp đều áp dụng các biện pháp xử lý tài sản nghiêm khắc để thu hồi tối đa tài sản do phạm tội mà có và khắc phục hậu quả cho nhà nước. Tòa quyết định tịch thu sung công quỹ toàn bộ các phương tiện được sử dụng vào việc phạm tội, bao gồm 17 tàu thủy các loại, 22 xe bồn chuyên dụng, cùng nhiều ô tô, xe máy và các thiết bị liên lạc. Đây là những công cụ chính giúp đường dây của Viễn hoạt động trót lọt trong thời gian dài.
Về tài chính, các bị cáo bị buộc phải nộp lại toàn bộ số tiền thu lợi bất chính. Để đảm bảo thi hành án, tòa án tiếp tục duy trì lệnh kê biên đối với 16 thửa đất của các bị cáo. Đồng thời, hủy bỏ lệnh kê biên đối với 34 thửa đất khác của những bị cáo đã hoàn thành nghĩa vụ nộp lại tiền thu lợi bất chính. Các biện pháp cứng rắn này không chỉ nhằm thu hồi tài sản cho nhà nước mà còn mang ý nghĩa triệt tiêu nguồn lực kinh tế của tội phạm, khiến chúng không còn khả năng tái phạm. Vụ án của Đào Ngọc Viễn là một bài học đắt giá về việc làm giàu phi pháp và sự trừng phạt không thể tránh khỏi của pháp luật. Để phục vụ cho việc lưu trữ và tra cứu thông tin tội phạm, thông tin của đối tượng này sẽ được tổng hợp và lưu trữ tại Nhập Kho tội phạm.