Trong danh sách những “đại án” kinh tế chấn động lịch sử ngành ngân hàng Việt Nam, đặc biệt là giai đoạn tái cơ cấu hệ thống tài chính đầy cam go, cái tên Dương Thanh Cường (nguyên Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Tập đoàn Bình Phát) luôn được nhắc đến như một nhân vật trung tâm của những sai phạm tài chính khổng lồ. Không chỉ đơn thuần là gây thất thoát hàng nghìn tỷ đồng vốn Nhà nước và vốn của tổ chức tín dụng, Dương Thanh Cường còn là “tác nhân” trực tiếp, là “thuốc thử” liều cao kéo theo sự ngã ngựa của những tên tuổi lừng lẫy, từng được coi là “bất khả xâm phạm” trong giới tài chính, điển hình là đại gia Trầm Bê và hàng loạt lãnh đạo cấp cao của Agribank.

Bài viết dưới đây sẽ phân tích chi tiết, mở rộng hành trình phạm tội, bóc tách lớp lang thủ đoạn lừa đảo tinh vi “một cổ hai tròng” và cái giá phải trả của Dương Thanh Cường, dựa trên hồ sơ vụ án dày hàng nghìn trang và các phán quyết nghiêm khắc của tòa án qua nhiều cấp xét xử.

Chân dung Dương Thanh Cường và tham vọng bành trướng Công ty Bình Phát

Dương Thanh Cường, sinh năm 1966 tại TP.HCM, từng là một doanh nhân có tiếng tăm, hoạt động sôi nổi trong lĩnh vực bất động sản và thương mại dịch vụ tại khu vực phía Nam. Với vỏ bọc hào nhoáng là Tổng Giám đốc của Công ty Cổ phần Tập đoàn Bình Phát (Công ty Bình Phát) và Chủ tịch HĐQT Công ty Thanh Phát, Cường đã dày công xây dựng hình ảnh một đại gia thành đạt, sở hữu nhiều quỹ đất vàng và các dự án tiềm năng trong tay.

Tuy nhiên, thực chất hệ sinh thái doanh nghiệp của Dương Thanh Cường hoạt động chủ yếu dựa trên đòn bẩy tài chính cực lớn. Công ty Bình Phát và các công ty thành viên như Công ty Thanh Phát được Cường sử dụng không phải để sản xuất kinh doanh bền vững, mà như những công cụ đắc lực, những “bình phong” để thực hiện các phi vụ vay vốn ngân hàng nhằm đảo nợ và chi tiêu cá nhân. Lợi dụng các mối quan hệ thân thiết, thậm chí là sự câu kết với lãnh đạo các tổ chức tín dụng biến chất, Dương Thanh Cường đã biến các dự án kinh doanh trên giấy của mình thành “cái bẫy” ngọt ngào để rút ruột ngân hàng, đẩy các nhà băng vào thế “cầm đằng lưỡi”.

Thủ đoạn lừa đảo tinh vi “một tài sản thế chấp hai ngân hàng”

Đây chính là điểm mấu chốt, là nút thắt khiến vụ án Dương Thanh Cường trở nên đặc biệt nghiêm trọng, phức tạp và kéo dài trong lịch sử tố tụng. Thủ đoạn của y được cơ quan điều tra và Viện kiểm sát đánh giá là cực kỳ liều lĩnh, xảo quyệt, đánh vào kẽ hở chết người trong quy trình quản lý tài sản đảm bảo và sự lỏng lẻo trong đạo đức nghề nghiệp của cán bộ ngân hàng.

Chiêu trò “mượn” tài sản đang thế chấp để mang đi vay tiếp

Vụ việc bắt đầu từ mối quan hệ tín dụng giữa Dương Thanh Cường và Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn (Agribank) – Chi nhánh 6. Để vay vốn thực hiện dự án đầu tư xây dựng cao ốc căn hộ và biệt thự vườn tại xã Phong Phú, huyện Bình Chánh, Công ty Thanh Phát của Cường đã thế chấp 23 giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (sổ đỏ) cho Agribank Chi nhánh 6.

Tuy nhiên, với lòng tham không đáy và áp lực tài chính đè nặng, Cường đã nại ra lý do cần “mượn lại” 23 sổ đỏ này để trình cơ quan chức năng “làm thủ tục sang tên” chuyển đổi mục đích sử dụng đất và hoàn thiện hồ sơ dự án. Đây là một yêu cầu rủi ro, nhưng lợi dụng sự tin tưởng mù quáng và thiếu trách nhiệm của cán bộ Agribank CN 6, Cường đã thuyết phục thành công và lấy được toàn bộ số tài sản đảm bảo này ra khỏi kho quỹ ngân hàng.

Ngay sau khi cầm trong tay 23 sổ đỏ, thay vì đi làm thủ tục hành chính như cam kết trong văn bản, Dương Thanh Cường đã thực hiện cú “lật kèo” ngoạn mục. Y mang toàn bộ số giấy tờ này sang Ngân hàng Phương Nam (Southern Bank – sau này sáp nhập vào Sacombank) để làm tài sản thế chấp cho một khoản vay mới khổng lồ khác. Hành động này được giới tài chính ví như “bán một con bò cho hai người”, một tài sản gánh hai khoản nợ khổng lồ, khiến cả hai ngân hàng đều đứng trước nguy cơ mất trắng vốn khi sự việc vỡ lở.

Thổi giá tài sản và chiếm đoạt hàng trăm tỷ đồng

Tại Southern Bank, vai trò của Dương Thanh Cường càng được thể hiện rõ nét qua sự tiếp tay của ông Trầm Bê (khi đó là Phó Chủ tịch HĐQT) và các cộng sự. Mặc dù 23 cuốn sổ đỏ là đất nông nghiệp, nằm trong quy hoạch và đang là tài sản đảm bảo cho khoản vay tại Agribank, nhưng hồ sơ vay vốn của Dương Thanh Cường vẫn được duyệt một cách thần tốc.

Điều đáng nói là giá trị của các tài sản đảm bảo đã được “thổi” lên gấp nhiều lần so với thực tế để hợp thức hóa số tiền giải ngân. Vào thời điểm năm 2008-2009, Dương Thanh Cường đã chỉ đạo cấp dưới lập hồ sơ vay, và phía Southern Bank đã định giá khu đất này lên tới hàng trăm tỷ đồng, cao hơn rất nhiều so với giá trị thực tế và giá trị thế chấp tại Agribank.

Hậu quả là hàng trăm tỷ đồng tiền mặt và hàng nghìn lượng vàng (cụ thể là khoản vay 185 tỷ đồng và 5.000 lượng vàng SJC…) đã được bơm vào túi Dương Thanh Cường. Số tiền khổng lồ này không được sử dụng cho mục đích kinh doanh hợp pháp hay phát triển dự án bất động sản nào, mà bị Cường dùng để trả nợ cũ, chi tiêu cá nhân xa xỉ và tiếp tục vòng xoáy lừa đảo, lấy chỗ này đắp chỗ kia cho đến khi mất khả năng thanh toán hoàn toàn.

Mối quan hệ với Trầm Bê và hệ lụy cho hệ thống ngân hàng

Vụ án Dương Thanh Cường không chỉ là câu chuyện lừa đảo đơn thuần của một doanh nghiệp, mà còn là lát cắt phơi bày những góc khuất tăm tối trong quan hệ “sân sau” giữa doanh nghiệp và ngân hàng. Sự sụp đổ của Dương Thanh Cường đã tạo ra hiệu ứng domino, kéo theo hàng loạt lãnh đạo cấp cao vướng vòng lao lý, làm rung chuyển hệ thống ngân hàng thương mại cổ phần.

Về phía Agribank Chi nhánh 6, các giám đốc và cán bộ tín dụng liên quan đã bị truy tố vì tội “Vi phạm quy định về cho vay trong hoạt động của các tổ chức tín dụng” và “Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ” khi ký lệnh cho phép Cường mượn tài sản thế chấp trái luật, dẫn đến việc mất quyền kiểm soát tài sản.

Về phía Southern Bank (nay là Sacombank), đại gia Trầm Bê, Phan Huy Khang (nguyên Tổng Giám đốc) và bộ sậu lãnh đạo hội sở cũng phải trả giá đắt. Họ bị cáo buộc đã bỏ qua các quy định về thẩm định tài sản, thẩm định phương án kinh doanh, phê duyệt khoản vay cho Cường gây thiệt hại đặc biệt nghiêm trọng. Vụ án này được xem là một trong những nguyên nhân chính, là “giọt nước tràn ly” dẫn đến tình trạng nợ xấu không thể kiểm soát, buộc Southern Bank phải sáp nhập vào Sacombank để tái cơ cấu.

Hành trình tố tụng ly kỳ và bản án thích đáng

Quá trình xét xử Dương Thanh Cường và các đồng phạm diễn ra vô cùng căng thẳng, kéo dài qua nhiều cấp xét xử (sơ thẩm, phúc thẩm, giám đốc thẩm) và nhiều lần bị hủy án để điều tra lại. Nguyên nhân chính là do tính chất phức tạp chưa từng có trong việc xác định tư cách pháp lý của tài sản đảm bảo và trách nhiệm bồi thường dân sự.

Tranh chấp tài sản “vô tiền khoáng hậu” giữa hai ngân hàng

Một trong những điểm nóng gay cấn nhất của phiên tòa là cuộc chiến pháp lý xung quanh việc xử lý 23 cuốn sổ đỏ.

• Agribank lập luận rằng mình là người nhận thế chấp đầu tiên, hợp pháp và chưa từng giải chấp, việc cho mượn sổ đỏ chỉ là thủ tục hành chính, do đó Agribank phải được ưu tiên quyền xử lý tài sản để thu hồi nợ.
• Southern Bank (Sacombank) lại phản bác rằng họ là người đang giữ giấy tờ gốc, hợp đồng thế chấp cũng được công chứng và đăng ký giao dịch bảo đảm (do Dương Thanh Cường gian dối lừa cơ quan công chứng), nên họ mới là người có quyền xử lý.

Cuối cùng, sau nhiều lần tranh luận nảy lửa, Tòa án đã đưa ra phán quyết thấu tình đạt lý, dựa trên nguyên tắc ưu tiên bảo vệ tài sản Nhà nước và tính thứ tự của giao dịch bảo đảm hợp pháp, nhằm thu hồi tối đa tài sản thất thoát.

Bản án chung thân cho kẻ chủ mưu

Với hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản với số tiền đặc biệt lớn, thủ đoạn tinh vi, gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng cho nền kinh tế và làm xói mòn niềm tin vào hệ thống ngân hàng, Dương Thanh Cường đã không thể thoát khỏi sự trừng phạt nghiêm khắc nhất của pháp luật.

Tại phiên tòa phúc thẩm năm 2023 (liên quan đến vụ án với Trầm Bê) và tổng hợp các bản án trước đó, Hội đồng xét xử Tòa án nhân dân cấp cao đã tuyên phạt Dương Thanh Cường mức án Tù chung thân về tội “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản”. Đây là mức án thể hiện sự nghiêm minh, trừng trị thích đáng kẻ cầm đầu. Ngoài án phạt tù, bị cáo còn phải chịu trách nhiệm dân sự bồi thường toàn bộ số tiền đã chiếm đoạt (cả gốc và lãi) lên tới hàng nghìn tỷ đồng cho các ngân hàng bị hại.

Để phục vụ cho nhu cầu tra cứu, lưu trữ và nghiên cứu sâu hơn về các vụ án kinh tế, các thủ đoạn lừa đảo chiếm đoạt tài sản lớn, những thông tin chi tiết trên đã được tổng hợp và sẽ được lưu lại trên trang web https://nhapkho.net. Độc giả quan tâm có thể truy cập đường link để xem thêm các hồ sơ liên quan.

Tổng kết thông tin về đối tượng Dương Thanh Cường

Dưới đây là tóm tắt lý lịch trích ngang và tình trạng pháp lý hiện tại của đối tượng:

• Họ và tên: Dương Thanh Cường
• Năm sinh: 1966
• Quê quán: TP. Hồ Chí Minh
• Chức vụ: Nguyên Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Tập đoàn Bình Phát (Công ty Bình Phát), Chủ tịch HĐQT Công ty Thanh Phát.
• Tình trạng pháp lý: Đã bị khởi tố, bắt giam và đã bị kết án qua nhiều cấp xét xử.
• Đã xử tội hay chưa: Đã hoàn tất quá trình xét xử.
• Án phạt:
  • Tội danh chính: “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản” và “Lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản” (trong các vụ án liên quan).
  • Hình phạt tổng hợp: Tù chung thân. Bị cáo phải chấp hành hình phạt chung là tù chung thân cho tất cả các bản án (liên quan đến sai phạm tại Agribank CN 6 và Southern Bank).
• Tình trạng hiện tại: Đang chấp hành án phạt tù chung thân tại trại giam.