Vũ Quốc Hảo và “Đại án” ALCII: Chân dung Tổng giám đốc lãnh án tử hình vì làm sụp đổ công ty tài chính nhà nước

Vũ Quốc Hảo không chỉ là một cái tên đơn thuần trong danh sách tội phạm kinh tế, mà còn gắn liền với một trong những “đại án” tham nhũng lớn nhất, gây chấn động dữ dội nhất lịch sử ngành tài chính – ngân hàng Việt Nam trong hai thập kỷ qua. Với cương vị là Tổng giám đốc Công ty Cho thuê tài chính II (ALCII) trực thuộc Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam (Agribank), ông Hảo đã biến doanh nghiệp nhà nước này thành “sân sau” để thao túng dòng tiền, trục lợi cá nhân, gây thất thoát hàng nghìn tỷ đồng. Vụ án này cũng đánh dấu cột mốc buồn khi ALCII trở thành tổ chức tín dụng đầu tiên tại Việt Nam buộc phải tuyên bố phá sản theo quy định của pháp luật.

Bài viết chuyên sâu dưới đây sẽ cung cấp cái nhìn toàn cảnh, chi tiết về hành trình phạm tội, những thủ đoạn tài chính tinh vi và bản án nghiêm khắc mang tính răn đe cao nhất dành cho “ông trùm” tài chính này.

Vũ Quốc Hảo là ai? Vị thế và Quyền lực

Vũ Quốc Hảo sinh năm 1955 tại Nam Định, từng được xem là một nhân vật quyền lực, có tầm ảnh hưởng lớn trong hệ thống Agribank. Trước khi vướng vòng lao lý, ông nắm giữ vị trí Tổng giám đốc Công ty Cho thuê tài chính II (ALCII), có trụ sở chính tại TP.HCM.

Dưới thời kỳ điều hành của Vũ Quốc Hảo (giai đoạn trước 2009), ALCII hoạt động cực kỳ sôi nổi với vẻ bề ngoài hào nhoáng. Công ty này liên tục công bố những khoản đầu tư “khủng” vào các lĩnh vực nóng như vận tải biển, bất động sản, và thiết bị công nghiệp nặng. Tuy nhiên, đằng sau sự tăng trưởng nóng đó là sự lỏng lẻo trong quản trị và sự thao túng của một nhóm lợi ích. Vũ Quốc Hảo, với quyền lực gần như tuyệt đối tại ALCII, đã bỏ qua mọi quy trình thẩm định rủi ro, biến công ty thành một cỗ máy bơm tiền cho các doanh nghiệp thân hữu và trả nợ cho các khoản đầu tư thua lỗ của chính mình.

Hành trình “xẻ thịt” ALCII và những sai phạm kinh hoàng

Theo hồ sơ điều tra và cáo trạng của Viện Kiểm sát, trong giai đoạn 2008 – 2009, lợi dụng cuộc khủng hoảng kinh tế toàn cầu ảnh hưởng đến Việt Nam, Vũ Quốc Hảo đã câu kết chặt chẽ với lãnh đạo các công ty tư nhân (chủ yếu là Công ty Cát Long Hải, Công ty Quang Vinh…) và chỉ đạo cấp dưới thực hiện hàng loạt hành vi tham ô, cố ý làm trái quy định nhà nước.

Thủ đoạn “Nâng khống, rút ruột” và ma trận hợp đồng giả cách

Thủ đoạn tàn khốc và tinh vi nhất mà Vũ Quốc Hảo sử dụng là ký các hợp đồng cho thuê tài chính và mua bán tài sản khống (Sale and Leaseback) để rút tiền nhà nước nhằm đảo nợ xấu.

• “Thương vụ thế kỷ”: Tàu lặn Tinro 2 và cú lừa ngoạn mục: Đây được xem là tình tiết bi hài và chấn động nhất vụ án. Công ty Cát Long Hải (do đồng phạm cầm đầu) có khoản nợ xấu khổng lồ tại ALCII không có khả năng chi trả. Để che giấu khoản nợ này nhằm làm đẹp báo cáo tài chính, Vũ Quốc Hảo đã chỉ đạo một màn kịch “ảo thuật” tài chính:
  • Tài sản: Chiếc tàu lặn Tinro 2 cũ nát, được nhập khẩu về với giá thực tế chỉ 100 triệu đồng.
  • Thổi giá: Ông Hảo thông đồng với đơn vị thẩm định giá nâng khống giá trị con tàu lên mức không tưởng là 130 tỷ đồng (gấp 1.300 lần giá trị thực).
  • Rút tiền: ALCII sau đó ký hợp đồng mua lại “cục sắt vụn” này với giá 130 tỷ đồng. Số tiền giải ngân không được dùng để mua tàu mà chạy lòng vòng để cấn trừ vào các khoản nợ xấu trước đó của Cát Long Hải. Thực chất, đây là hành vi dùng tiền nhà nước để xóa nợ xấu trên giấy tờ, còn tiền thật thì đã bị thất thoát.
• Vụ án Cần cẩu thủy lực và mạng lưới công ty sân sau: Không dừng lại ở tàu lặn, ông Hảo còn áp dụng chiêu bài tương tự với thiết bị cần cẩu. Ông chỉ đạo nâng khống giá trị thiết bị, ký hợp đồng mua bán lòng vòng giữa ALCII và các công ty sân sau (như Công ty Quang Vinh, Công ty Hàm Rồng). Mục đích là để rút hàng trăm tỷ đồng tiền mặt từ ALCII ra ngoài nhằm chi tiêu cá nhân và trả nợ cho các hoạt động đầu tư bên ngoài bị thua lỗ.

Tham ô tài sản: Biến tiền công thành tiền tư

Không chỉ gây thất thoát qua các quyết định kinh doanh sai lầm hay đảo nợ, Vũ Quốc Hảo còn trực tiếp thực hiện hành vi tham ô. Trong vụ án liên quan đến Công ty Cổ phần Cát Long Hải, cơ quan điều tra đã chứng minh được ông Hảo đã chiếm đoạt 75 tỷ đồng tiền nhà nước. Số tiền này được rút ra từ các hợp đồng khống, sau đó được chuyển vào tài khoản cá nhân hoặc người thân của ông Hảo để sử dụng cho mục đích riêng, bao gồm việc trả nợ cho các khoản thua lỗ chứng khoán và bất động sản của gia đình ông.

Hậu quả: Sự sụp đổ của một thể chế tài chính

Những sai phạm có hệ thống và kéo dài của Vũ Quốc Hảo cùng đồng phạm đã đẩy ALCII vào con đường tuyệt vọng với khoản lỗ lũy kế hàng chục nghìn tỷ đồng và âm vốn chủ sở hữu nghiêm trọng.

• Tổn thất không thể khắc phục: Đến thời điểm khởi tố, tổng số nợ khó đòi và thất thoát tại ALCII lên tới con số khổng lồ, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến uy tín và tài chính của ngân hàng mẹ Agribank.
• Cột mốc phá sản lịch sử: Ngày 31/7/2018, Tòa án nhân dân TP.HCM đã chính thức ra quyết định tuyên bố phá sản đối với ALCII. Đây là sự kiện vô tiền khoáng hậu khi lần đầu tiên một tổ chức tín dụng phi ngân hàng quy mô lớn tại Việt Nam bị phá sản, để lại gánh nặng giải quyết hậu quả kéo dài cho Agribank và Ngân sách Nhà nước.

Các phiên tòa và Bản án Tử hình nghiêm khắc

Do quy mô sai phạm quá lớn, tính chất đặc biệt nghiêm trọng và số lượng bị cáo đông đảo, Vũ Quốc Hảo phải hầu tòa trong nhiều vụ án khác nhau kéo dài suốt nhiều năm. Ông là một trong số ít các tội phạm kinh tế (“cổ cồn trắng”) trong lĩnh vực ngân hàng bị tuyên mức án cao nhất của khung hình phạt.

Đại án tham ô 530 tỷ đồng (Xét xử giai đoạn 2013-2014)

Đây là vụ án trọng điểm nhất, tập trung vào hành vi nâng khống giá tàu lặn Tinro 2 và thiết bị cần cẩu để tham ô và cố ý làm trái.

• Tội danh truy tố: Tham ô tài sản (Điều 278); Cố ý làm trái quy định của Nhà nước về quản lý kinh tế gây hậu quả nghiêm trọng (Điều 165); Lợi dụng chức vụ quyền hạn trong khi thi hành công vụ (Điều 281 – BLHS 1999).
• Phán quyết đanh thép: Tại cả hai phiên tòa sơ thẩm (TAND TP.HCM) và phúc thẩm (Tòa Phúc thẩm TAND Tối cao tại TP.HCM), Hội đồng xét xử đều nhận định hành vi của Vũ Quốc Hảo là đặc biệt nguy hiểm, chủ mưu cầm đầu, gây hậu quả không thể khắc phục. Do đó, Tòa đã tuyên phạt Vũ Quốc Hảo mức án TỬ HÌNH về tội Tham ô tài sản.

Các vụ án vệ tinh khác (Xét xử giai đoạn 2015-2016)

Ngoài án tử hình trong vụ án chính, Vũ Quốc Hảo còn phải đối mặt với công lý trong các vụ án mở rộng khác liên quan đến sai phạm tại ALCII:

• Vụ án gây thiệt hại hơn 434 tỷ đồng (xét xử 2015): Liên quan đến việc ký hợp đồng cho thuê tài chính sai quy định với Công ty Quang Vinh. Ông Hảo tiếp tục lãnh thêm án Tù chung thân.
• Vụ án vi phạm quy định cho vay liên quan đến công ty Trường Vĩ: Lãnh thêm án tù có thời hạn.

=> Tổng hợp hình phạt cuối cùng: Mặc dù phải nhận nhiều bản án tù và chung thân, nhưng theo nguyên tắc tổng hợp hình phạt của Bộ luật Hình sự Việt Nam, khi có một mức án là Tử hình thì hình phạt chung buộc ông Vũ Quốc Hảo phải chấp hành là TỬ HÌNH.

Tổng hợp thông tin cá nhân và Tình trạng pháp lý

Dưới đây là bảng tóm tắt hồ sơ pháp lý của đối tượng Vũ Quốc Hảo:

Thông tin	Chi tiết
Họ và tên	Vũ Quốc Hảo
Năm sinh	1955
Quê quán	Tỉnh Nam Định (Nơi đăng ký thường trú trước khi bị bắt: Quận 7, TP.HCM)
Chức vụ cũ	Nguyên Tổng giám đốc Công ty Cho thuê tài chính II (ALCII) – Agribank
Thời điểm bị bắt	Bị khởi tố và bắt tạm giam từ năm 2011
Quá trình tố tụng	Đã trải qua hàng loạt phiên tòa sơ thẩm, phúc thẩm và giám đốc thẩm trong giai đoạn 2013 – 2016
Án phạt cao nhất	TỬ HÌNH (Tổng hợp hình phạt chung cho tất cả các bản án)
Tội danh chính	– Tham ô tài sản (Điều 278 BLHS 1999)   – Cố ý làm trái quy định của Nhà nước…   – Lợi dụng chức vụ quyền hạn…
Tình trạng hiện tại	Đang bị giam giữ nghiêm ngặt. (Hiện trạng thi hành án chưa được công bố công khai mới nhất, tuy nhiên về mặt pháp lý ông vẫn đang mang án tử hình và chờ các thủ tục ân giảm hoặc thi hành theo quy định).

Nguồn tham khảo và tổng hợp dữ liệu: VnExpress, Báo Thanh Niên, Báo Tuổi Trẻ, VOV, Công An Nhân Dân, Tiền Phong và Hồ sơ các bản án đã công bố.